Wat wil je studenten en medewerkers meegeven over de koers van de UvA?

“Wij zijn een internationale universiteit en daar zijn we trots op. Internationale studenten en collega’s horen bij ons. Dat wil ik nadrukkelijk zeggen, juist omdat ik begrijp dat de maatregelen vragen en zorgen oproepen. Nederlandse en internationale studenten leren van elkaars ervaringen en perspectieven. Onze onderzoekers werken over grenzen heen nauw samen. Die uitwisseling en samenwerking dragen bij aan kennis, creativiteit, innovatie en oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Dat internationale karakter willen we behouden.

Tegelijkertijd moeten we realistisch zijn: de populariteit van sommige opleidingen heeft onze universiteit in voorgaande jaren flink onder druk gezet. Amsterdam en de UvA hebben kennelijk een enorme aantrekkingskracht. Met als resultaat overvolle collegezalen, Nederlandse schoolverlaters konden soms niet hun studie van keuze doen en er heerst in Nederland natuurlijk al heel lang een chronisch tekort aan geschikte woonruimte, ook voor studenten. We willen dus ook onze opleidingen toegankelijk, kwalitatief sterk en uitvoerbaar houden.”

En dat betekent minder internationale studenten?

“Dat betekent dat we politiek Den Haag hebben gevraagd om manieren om de verhoudingen tussen Nederlandse en internationale studenten beter in balans te kunnen houden. Door samen met de andere Nederlandse universiteiten een gezamenlijk plan te presenteren, hebben we de ruimte gekregen om die balans via zelfregie te bewaken. Samen willen we de toegankelijkheid waarborgen voor studenten die in het Nederlands willen studeren. Door een fixus te zetten op een anderstalig traject kunnen we nu gericht bijsturen, zonder de hele opleiding te beperken.”

En werpt het al zijn vruchten af?

“Ondanks de maatregelen die we hebben genomen lukt het dit collegejaar nog niet helemaal om de afgesproken vermindering te halen. Dat vinden we jammer, want we willen graag vasthouden aan de gezamenlijke afspraken. We hebben dan ook direct maatregelen genomen voor het volgende collegejaar 2027–2028 bij verschillende Engelstalige bachelortrajecten. Politicologie krijgt voor het eerst een numerus fixus voor het Engelstalige traject. Bij Economics and Business Economics en Business Administration scherpen we de fixi voor de Engelstalige trajecten verder aan. Bij Psychologie verandert de verhouding tussen de capaciteit van het Nederlandstalige en het Engelstalige traject.”

Blijft het hierbij of komen er nog meer ingrijpende maatregelen?

“Dat kunnen we nu niet met zekerheid zeggen. Als aanvullende stappen nodig blijken, wegen we die samen met de betrokken faculteiten af. We kijken welke maatregel per opleiding nodig en uitvoerbaar is, met aandacht voor onderwijskwaliteit, toegankelijkheid en werkdruk. Na deze maatregelen bij enkele grote opleidingen kiezen we daarbij voor een bredere aanpak. We kijken hoe we de verantwoordelijkheid binnen de hele UvA samen kunnen dragen en de gevolgen eerlijk en solidair kunnen spreiden, over faculteiten én in de tijd. We willen voorkomen dat de opgave te eenzijdig bij bepaalde opleidingen of groepen terechtkomt.”

Medewerkers maken zich zorgen over de toekomst van hun opleiding en hun baan. Wat zegt u tegen hen?

“Ik begrijp dat onzekerheid over verdere maatregelen vragen oproept over de toekomst van opleidingen en banen. Het gaat om het werk van mensen en om gemeenschappen waarin zij jarenlang hebben geïnvesteerd. We kunnen niet beloven dat niets verandert. Wel willen we zorgvuldig en gefaseerd bijsturen en onnodige schokgolven voorkomen. We dragen deze gezamenlijke verantwoordelijkheid door de opgave zorgvuldig en evenwichtig over alle faculteiten te spreiden. Rust en stabiliteit zijn belangrijk om goed onderwijs te volgen en te geven. De ervaringen en kennis van docenten, studenten en professional staff zijn nodig om te beoordelen wat in de praktijk werkt. Die moeten onderdeel zijn van de afwegingen die we samen met de faculteiten maken.”

Den Haag wil ook meer internationaal talent aantrekken. Hoe verhoudt dat zich tot het beperken van de instroom, en waarom is internationaal talent buiten bèta en techniek ook belangrijk?

“Daar zit spanning in. Nederland wil internationaal talent aantrekken en behouden voor strategische tekortsectoren, met een sterke nadruk op bèta en techniek. Tegelijk moeten universiteiten binnen een begrensde internationale instroom blijven. Meer ruimte voor de ene sector kan dan betekenen dat een andere sector verder moet krimpen.

Minister Letschert van OCW benoemt dat dilemma zelf ook. Als groei in bèta en techniek betekent dat alfa en gamma verder moeten dalen, waarschuwt zij: ‘dan gaan we daar echt wel een heel groot probleem krijgen’. Zij vraagt ook: ‘Hoe zorgen we dat die bandbreedte ons niet belemmert?’ Daarmee doelt zij op de onder- en bovengrens van het aantal internationale studenten dat we willen toelaten. Dat is een wezenlijke vraag voor een brede universiteit als de onze en een zorg die ook onze medewerkers bezighoudt.

Juist de verbinding tussen die vakgebieden is belangrijk. Daar ligt ook de waarde van een brede universiteit als de UvA. Een goede mix van Nederlandse en internationale perspectieven kan bijdragen aan creativiteit, innovatie en de ontwikkeling van Nederlandse studenten. Internationale afgestudeerden die hier blijven werken, dragen bovendien bij aan het verdienvermogen van Nederland.

Als Nederland inzet op technologische ontwikkeling, moet het ook inzetten op de kennis die nodig is om die ontwikkeling verantwoord vorm te geven. Technologie in context, noem ik dat. Technologie heeft pas waarde als zij aansluit bij wat mensen nodig hebben en belangrijk vinden, hun rechten respecteert en onze samenleving beter maakt. Dat vraagt niet alleen om technische kennis, maar ook om recht, ethiek, geschiedenis en bijvoorbeeld inzicht in menselijk gedrag.

Neem AI in de zorg. Een systeem kan technisch goed presteren, maar hoe bescherm je de privacy van patiënten? Wie is verantwoordelijk als het een fout maakt? En houdt het voldoende rekening met verschillen tussen mensen?

Die vragen zijn geen bijzaak om achteraf op te lossen. Je moet ze vanaf het begin van technologische ontwikkeling meenemen. Daarom kun je de behoefte aan internationaal talent niet beperken tot bèta en techniek. Juist een brede universiteit als de UvA brengt de kennis en perspectieven samen die nodig zijn voor verantwoorde technologische ontwikkeling. Nederlandse en internationale studenten en onderzoekers dragen daar ieder hun ervaringen en ideeën aan bij.”