Beste studenten,

De luwte rond de feestdagen en oud en nieuw heeft, hoop ik, iedereen ontspanning en verbondenheid gebracht. 

Ik sta graag even stil bij het tijdsgewricht waarin we ons als facultaire gemeenschap én als burgers bewegen. Het jaar 2025 was natuurlijk spannend, met onzekerheden en overheidsbezuinigingen op onderzoek en onderwijs. Wat de nieuw te vormen regering gaat brengen zullen we pas in de loop van het voorjaar beter kunnen inschatten.

Maar op het vlak van de weerbaarheid van democratische samenlevingen is het nog veel spannender. Ontwikkelingen hier in Nederland, in Europa en in de wijdere wereld stemmen niet bepaald hoopvol.

Rond de jaarwisseling las ik stukken van verschillende schrijvers over de teloorgang van rechtstaat en democratie; welke stappen je ziet in die processen. Beklemmend. De geleidelijkheid ervan, hoe makkelijk het is voor ons allemaal om de ogen te sluiten. Maar ik las ook over bemoedigende voorbeelden uit het verleden. Aan onze faculteit bijvoorbeeld waren hoogleraren actief - o.a. de eerste vrouwelijke hoogleraar rechtsgeleerdheid van Nederland Derkje Hazewinkel-Schuringa - die zich al in de jaren dertig inzetten tegen beperking van democratische rechten en voor 'de geestelijke vrijheid zonder welke de universiteit niet zinvol kan bestaan'. Het 'Comité van waakzaamheid', een verbond van wetenschappers, schrijvers en kunstenaar opgericht in 1936, was ook zo’n inspirerend voorbeeld dat opkwam tegen fascisme en andere autoritaire tendensen. Ook studenten sloten zich hierbij aan. Die waakzaamheid leidde ook tot een landelijke 'Universitaire week voor Vrijheid en Wetenschap'. Laten we samen helpen voorkomen dat er weer zoiets nodig is.

Ook de razendsnelle opmars van AI stelt de maatschappij voor grote uitdagingen. Dat geldt ook voor onze faculteit op allerlei vlakken, maar vooral toch op dat van onderwijs. Hoe snel verandert het het werk van juristen, wat betekent dat voor onze opleidingen? Hoe blijven we in staat om het onderwijs te voeden met uitstekend onderzoek? Hoe doen we dat allemaal op een verantwoorde manier, gezien de risico’s die er aan grootschalige AI kleven? Wat zijn de kansen die AI ons biedt? We buigen ons over al deze vragen.

In al dit tumult ben ik ervan overtuigd dat de maatschappij behoefte blijft hebben aan nieuwe generaties juristen, juist nu. Rechtswetenschappelijk onderzoek - over, voor en mét de maatschappij - wint ook aan belang. Academisch burgerschap en de maatschappelijke opdracht van de universiteit is het thema van de 394ste Dies deze week. Juristen, afgestudeerd en in spé, voelen daar al snel een natuurlijke verbintenis mee. Dat zie je bij rechtswetenschappers die een verantwoordelijkheid voelen als hoeders van de rechtstaat en democratische waarden. Maar ook onze studenten brengen het in de praktijk, onder andere door zich in te zetten voor rechtswinkels.

Voor nu staan we aan de start van een bruisend jaar. Zo maken we een nieuw facultair strategisch meerjarenplan waarin onderwijs een belangrijke plek heeft, werken we verder aan het financieel gezond houden van de faculteit, maar willen we vooral ook zorgen dat REC-A een fijne plek blijft om samen te studeren en werken. Een hoopvol en bevlogen 2026 gewenst!

Mireille van Eechoud

Decaan