Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Je gebruikt een niet-ondersteunde browser. Deze site kan er anders uitzien dan je verwacht.

Per 1 juni is het Institute for Advanced Study (IAS) van de Universiteit van Amsterdam een feit. Het nieuwe instituut biedt wetenschappers een vrijplaats om zich - ongehinderd door de grenzen tussen disciplines - aan belangrijke fundamentele en maatschappelijke vragen te wijden.

Op het IAS zal een vijftal voltijd fellows van binnen en buiten de UvA gezamenlijk thematisch onderzoek doen. Daarnaast zijn er tien wetenschappers van verschillende faculteiten als associates in deeltijd aan het IAS verbonden. Hoogleraar Computational Science Peter Sloot, wetenschappelijk directeur van het IAS, vertelt hoe hij de verschillende fellows en associates met elkaar wil verbinden. ‘Om interactie te stimuleren tussen bijvoorbeeld een bioloog, een socioloog en een econoom, kiezen we onderzoeksthema’s die in verschillende vakgebieden relevant zijn.’ Als voorbeeld noemt Sloot omslagpunten, een van de thema’s waarmee het IAS van start gaat. Omslagpunten spelen een belangrijke rol in de sociologie, bijvoorbeeld bij regimewisselingen zoals de Arabische Lente, maar ook in de biologie, bij veranderingen in ecosystemen en bij faseovergangen in natuurkundige processen.

Het volgende thema van het IAS staat nog niet vast en Sloot nodigt alle UvA-onderzoekers uit daarover mee te denken en suggesties te doen via de website. Op die site kunnen wetenschappers ook hun interesse in een fellowship of anderszins betrokkenheid bij het IAS kenbaar maken.  

Prangende vragen

Het instituut is opgericht om interdisciplinair onderzoek te bevorderen. De meeste opleidingen blijven binnen één vakgebied, onderzoeksfinanciering is vaak monodisciplinair en de evaluatie daarvan ook. Terwijl de meest prangende wetenschappelijke vragen juist kennis uit meerdere disciplines vergen, stelt Sloot. ‘Denk aan klimaatverandering, immigratieproblematiek en financiële crises. Dat zijn stuk voor stuk thema’s waar je met wetenschappers uit verschillende vakgebieden naar zou moeten kijken.’

Sloot kan niet wachten tot de eerste fellows in september het IAS, dat op de Oude Turfmarkt komt te zitten, bevolken. ‘Alleen al in de opstartfase leverde het contact tussen de associates van verschillende faculteiten veel inspiratie op. We konden bijvoorbeeld in no-time een medicus, antropoloog, fysicus en socioloog bij elkaar krijgen om in te gaan op een oproep om voorstellen voor een transdisciplinair onderzoek naar het Zika-virus aan te leveren. Dergelijke samenwerkingsverbanden zijn uiterst waardevol en de fellows nemen die ook mee terug naar hun eigen faculteit wanneer hun periode bij het IAS erop zit.’

Nobelprijsweek

Sloot, co-directeur Anita Hardon (hoogleraar Antropologie van zorg en gezondheid) en de associates hebben grootse plannen voor het IAS. Naast de wisselende groep fellows zal het instituut een plek bieden aan gastonderzoekers, studenten met een Amsterdam Excellence Scholarship en eens per jaar wil Sloot een Nobelprijsweek organiseren. Daarin nodigt hij Nobelprijslaureaten uit om binnen het IAS te discussiëren over urgente interdisciplinaire vraagstukken, zoals de vraag hoe de energievoorziening van de toekomst eruit kan zien of hoe we toekomstige pandemieën het hoofd kunnen bieden. Daarnaast staan er denktanks, knowledge cafés en een summer school op het programma. Sloot: ‘Ik ben heel trots dat de UvA deze stap nu maakt, en ik heb er alle vertrouwen in dat we onze ambitieuze plannen gaan waarmaken met alle mensen die zich nu en in de toekomst aan het IAS verbinden’.

Het IAS heeft een Scientific Advisory Board, bestaande uit de wetenschappelijk directeur van het IAS in Princeton, Robbert Dijkgraaf, de voormalige president van de Europese onderzoeksraad, Helga Nowotny en de president van de Nanyang Technological University in Singapore, Bertil Andersson. Daarnaast ziet een Board of Trustees met onder meer burgemeester Eberhard van der Laan toe op het nieuwe IAS.