Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!

Afgelopen zomer zijn 26 studenten samen met 2 docenten naar Moskou afgereisd om er achter te komen wat deze stad hen allemaal op het gebied van cultuur en media te bieden heeft. Met de studiereis van Studievereniging Mercurius zijn ze een week lang in de huid gekropen van Moskovieten die werkzaam zijn bij kranten, tijdschriften, reclame- en mediabureaus. Een aantal van hen zullen in dit stuk hun bevindingen over de cultuur, de censuur in de media en de bezochte bedrijven beschrijven.

CommPulse

Onze gastheren

We hebben vooral bedrijven bezocht die zich aan de kant van de oppositie van de Russische media bevinden. Mensen van de staatstelevisie die geheel pro-overheid zijn, hebben we dan ook niet gesproken. We hebben wel een van de grootste reclamebureaus van Rusland bezocht, Grape genaamd. We hebben met de hoofdredacteur gesproken van Slon, een onafhankelijk mediaplatform dat zich kritisch uitlaat over de regering. We maakten een live journaaluitzending mee bij televisiestation Dozhd. We ontmoetten een medewerker van Facebook en de hoofdredacteur van de krant Moscow Times. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Wat valt er voor uitspraak te doen over deze bezoeken en gesprekken?

 

De Moskovieten die wij hebben gesproken getuigden van een enorme energie om positieve veranderingen in gang te brengen. Onze gesprekspartners bij deze bedrijven spraken uitstekend Engels, waren zeer bekend met moderne media en hadden een kosmopolitische levenswijze. We werden bijzonder gastvrij ontvangen, ook al kwamen we soms als olifanten met een groep van dertig man binnen stampen. Mijn indruk is dat Moskou wellicht meer gemeen heeft met andere wereldsteden dan met het Russische platteland. Al met al, een studiereis en dan vooral naar een land dat ik van tevoren niet goed kende, heeft mij een schat aan onvergetelijke ervaringen gegeven!

 - Silke Manschot

 

Omgangsvormen

Een groot obstakel waarmee veel buitenlanders te maken hebben als zij in Rusland komen is de taal. Persoonlijk denk ik echter dat de Russische cultuur een groter obstakel is. De manier waarop Russen met elkaar omgaan is totaal vreemd voor ons, en taal en cultuur hebben daar beide hun deel in. Nederlands zakenman Jeroen Ketting vertelde ons dat Russen daarom vaak verkeerd begrepen worden als zij zich buiten hun moederland begeven. Een Rus roept bijvoorbeeld “spoon!” naar een serveerster. Die serveerster zal dit onbeleefd vinden en de Rus als een onbeschoft beschouwen. Maar in feite is het Engels van de Rus niet goed en had hij de kennis van de taal niet om te vragen: “Excuse me, can I please have a spoon?”. Dit schijnt ook veel in de zakenwereld te gebeuren en daarom is het lastig voor Rusland om een connectie met andere landen te maken.

-Merel Stil

 

Persvrijheid

Vraag een willekeurige Rus in de mediasector van Moskou of ze persvrijheid genieten en het antwoord is standaard: "Yes, we are free to publish whatever we want. But...". En in die 'but' zit het hem: De Russische wet kent persvrijheid, maar Rusland zou Rusland niet zijn als de machthebbers op andere manieren hun invloed uitoefenen op de Russische media.

 

Hoewel persvrijheid in de wet staat, is een vrij medium in Rusland niet normaal. Alleen kleine media kunnen onafhankelijk en kritisch zijn, zolang ze maar klein blijven en weinig invloed kunnen uitoefenen. Als een kritische krant of tv-kanaal te groot wordt, zal het Kremlin er alles aan doen om dat te veranderen. Typische Russische oplossingen zijn het simpel laten overkopen van de krant door een Kremlin gezinde oligarch of de eigenaar van de krant dusdanig onder druk zetten dat zijn andere bedrijven gevaar lopen en hij de krant een minder kritische toon laat aanslaan. 

 

Toch lijkt er verandering aan te komen: zoals iedere overheid heeft ook de Russische minder grip op het internet. Uiteraard doen ze hun best en weten ze vrije geesten voldoende te frustreren. Hier liggen kansen, maar de Russische persvrijheid heeft nog een lange (digitale) weg te gaan.
- Henk Buutkamp

 

Eindindruk 

Voordat we naar Moskou vertrokken hebben we van veel kanten gehoord dat we op moesten passen voor de politie, dat we op moesten passen met wat we zouden vragen, dat de mensen onaardig waren en dat het moeilijk communiceren zou zijn en ook dat de stad erg grauw zou zijn. Ik denk dat dit allemaal erg mee is gevallen en een ieder van ons met een veel positievere blik terug is gekomen dan waarmee we vertrokken zijn naar Moskou. Dit is deels te verklaren omdat we vooral in aanraking zijn geweest met het bedrijfsleven en omdat wij alleen de ‘upper-class’ hebben ontmoet in het centrum van Moskou. Ook het prachtige weer hielp mee om de stad op te laten bloeien. Al met al een prachtige ervaring waar we geleerd hebben dat vrije keuzes maken in de media niet overal zo vanzelfsprekend is als in Nederland.  

- Loïs Schut

 

Dit artikel is geschreven door Merel Stil, Henk Buutkamp, Silke Manschot en Loïs Schut