Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!

Politici in entertainment talkshows: een (no) go?

Sophie van Willigen over haar Afstudeerproject

Politicus als ‘gewoon mens’

Kiezers zijn geïnteresseerd in wat er in het persoonlijke leven van de politcus speelt, niet wat zijn of haar beleidsplannen zijn. Tenminste, daar lijkt het op. Waar politici vroeger alleen in traditionele, hard news programma’s verschenen om te praten over louter politieke kwesties, proberen ze tegenwoordig op geheel andere wijze media-aandacht te krijgen: Politici verschijnen steeds vaker in entertainment talkshows zoals Linda's Zomerweek, Paul! en Koffietijd. Deze aanwezigheid in entertainment talkshows fungeert als belangrijk strategisch hulpmiddel om potentiële stemmen te werven en mensen te bereiken die normaal gesproken niet naar politiek hard news kijken. Binnen entertainment talkshows speelt privatisering een belangrijke rol: De focus ligt op het privéleven en persoonlijke informatie over de politicus. Maar welk effect heeft deze verschijning van een politicus als ‘gewoon mens’ op onze perceptie over politici in het algmeen? Is het een slimme truc om vertrouwen van potentiele kiezers te winnen, of slaan ze de plak volledig mis? Ik zocht het voor je uit.

De kracht van zakelijk versus privé

Eerder onderzoek wees uit dat de aanwezigheid van politici in talkshows een positief effect heeft op stemintentie (zie hier, hier en hier) en leidt tot positieve percepties (zie hier, hier en hier). Het lijkt een voor de hand liggende aanname dat de aanwezigheid van een politicus in een entertainment talkshow een positief effect heeft op het vertrouwen van kiezers; maar klopt dit wel?


Middels een online experiment werden 296 Nederlandse stemgerechtigden blootgesteld aan een videofragment. De helft van de participanten bekeek een fragment uit een aflevering van de entertainment talkshow Linda's Zomerweek, waarin Jesse Klaver openhartig spreekt over zijn jeugd. De andere helft van de deelnemers zag een fragment uit de current affair talkshow Pauw, waarin Jesse Klaver kritisch wordt ondervraagd over zijn politieke plannen met betrekking tot de vluchtelingenproblematiek. Nadat de participanten, geheel willekeurig, één van de fragmenten hadden bekeken, werd hun vertrouwen in politici gemeten.

We have a winner!

De mensen die de entertainment talkshow bekeken hadden gemiddeld meer vertrouwen in politici dan de mensen die de current affair talkshow bekeken. Voor zover goed nieuws voor politici: Verschijnen in een entertainment talkshow lijkt op het eerste oog een aanrader. Toch ligt het allemaal iets gecompliceerder. Niet iedere persoon is hetzelfde, dus ook niet iedereen reageert even positief op politici in entertainment talkshows. Zo bleek het positieve effect van de aanwezigheid van een politicus in een entertainment talkshow sterker te zijn voor mensen met weinig politieke interesse dan voor mensen met veel politieke interesse. Politiek geïnteresseerden blijken minder te porren voor talkshows waarin politiek irrelevante en oppervlakkige informatie over politici de boventoon voeren. Dit in tegenstelling tot mensen met weinig politieke interesse; die lijken zich juist meer aangetrokken te voelen tot politici als ‘gewone mensen’.

Wat nu?

Met deze kennis kunnen politici hun campagnestrategie tijdens de verkiezingsperiode slim vorm geven. Nu blijkt dat hun aanwezigheid een positief effect heeft op het vertrouwen van kijkers, lijkt het een goed idee om vaker te gast te zijn in entertainment talkshows. Echter, deze strategie zal minder impact hebben op mensen met meer politieke interesse.


Ook stemgerechtigde Nederlanders kunnen wijsheid uit deze studie halen: Nu bekend is dat zij mogelijk beïnvloed worden door entertainment talkshows, kunnen ze wellicht hun kijkgedrag aanpassen. Nederlandse stemgerechtigden kunnen bijvoorbeeld kritischer kijken naar entertainment talkshows of de talkshows vermijden om beïnvloeding te voorkomen. Voor politici is dit uiteraard minder wenselijk.


Er zit een addertje onder het gras

Gooi nu niet meteen de televisies het raam uit. Hoewel deze nieuwe kennis over het effect van privatisering in entertainment talkshows op ons vertrouwen in politici zeer relevant is, is het van belang om de representatieviteit van deze studie in het achterhoofd te houden. De mensen die deelnamen aan dit onderzoek werden geworven via Facebook en waren relatief jong. Dit betekent dat de besproken resultaten geen optimale weerspiegeling zijn van hoe de rest van de Nederlandse stemgerechtigden beïnvloed (zouden kunnen) worden.