Interfacultaire lerarenopleidingen (Master LVHO en minor Educatie)

College en Graduate School of Child Development and Education

Roeterseiland verwelkomt honingbijen

3 september 2018

Terwijl deze zomer in Amsterdam de mussen van het dak vielen, hebben op het groene dak van de Roeterseilandcampus (REC) 15.000 kersverse bewoners hun intrek genomen.

Facility Services heeft samen met stadsimker/socioloog Jonathan Berg een bijenkast met een volk honingbijen geplaatst op het lage dak van REC BC (tegenover CREA). De bijen staan daar in de luwte met hun opening naar de opkomende zon en zij hebben het uitstekend naar hun zin. Hoe kwam dit idee tot stand ?

Aandacht voor bijen

De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht voor bijen. Dat is maar goed ook want het gaat niet goed gaat met de insecten. Uit recente studies blijkt dat sinds 1989 driekwart van de totale insectenpopulatie verdwenen is en ook de (honing)bijen het moeilijk hebben. De insecten zijn belangrijk omdat zij zorgen voor de bestuiving van bloemen en planten. Voor onze voedselvoorziening zijn wij dus afhankelijk van de zoemende bezigheden van deze wezentjes.

Bijenvolk

Om ruimte te bieden voor de bijen en om bijengezondheid onder de aandacht te brengen is dit voorjaar besloten dat de Roeterseilandcampus een mooie plek biedt voor een bijenkast. De UvA bestelde een kast en schilderde deze in een mooi kleurtje, afgestemd met de imker. De Imker, die zijn bijen in Amsterdam Noord houdt, heeft vervolgens een nieuw bijenvolk gekweekt. Dat het vullen van de kast nog heel wat werk is, bleek toen. Het werkt als volgt.

Koninginnen

Wanneer een raam met bijen en kleine larfjes uit het volk in een lege kast geplaatst worden, merken de bijen al snel dat de geur (feromonen) van hun koningin mist. De bijen maken dan nieuwe koninginnen door enkele jonge (vrouwelijke) larfjes te voeren met koninginnegelei. Na 13 dagen worden de koninginnen geboren. Van hen blijft er één over en zij mag op bruidsvlucht. Ze wordt dan bevrucht en gaat aan de leg waardoor het volk weer uitbreidt en zelfstandig door kan.

Verhuizing

Hierna moest het volk verhuisd worden. Om de bijen binnen de stad te verplaatsen moesten ze eerst de stad uit. Honingbijen vliegen namelijk in een straal van wel 3 km. Wanneer je ze minder dan 6 kilometer verplaatst en ze komen op een plek die ze herkennen dan vliegen ze terug naar de oude plek. Daarom hebben de bijen eerst 2 maanden in Naarden gelogeerd in de tuin van een UvA alumnus. Omdat werkbijen ongeveer 6 weken leven waren er inmiddels geen bijen meer die hun oude plek in Amsterdam kenden en dus konden ze naar hun eindbestemming op de Roeterseilandcampus waar ze sinds juni staan.

Honingbijen

In tegenstelling tot wat veel mensen denken, doet de introductie van honingbijen in de stad niet zoveel voor de bijengezondheid. In Nederland gaat het niet zozeer slecht met de honingbijen maar wel met de wilde bijen. Als we te veel honingbijen introduceren in de stad, blijft er minder nectar over voor de wilde bijen en andere insecten. Daarom houden we de bijenhouderij op de UvA klein en zetten we vooral in op het vergroten van bewustzijn over bijengezondheid.

Zo zal Facility Services onderzoeken of er voldoende drachtplanten zijn op de daken en op het terrein, meer bloeiende planten op REC geplaatst kunnen worden zodat ook de wilde bijen hier hun nectar kunnen halen. Wetenschappelijk onderzoek (Brenneisen 2005; Kratchmer et al. 2018) toont aan dat groene daken in de stad tot 8 verdiepingen hoogte, met de juiste vegetatie, ook leefruimte bieden aan met uitsterven bedreigde wilde bijen, zeker wanneer er voldoende variëteit in de beplanting is (genoemd wordt: sedum en wildflowers). Dat komt omdat ze er zowel voeding als plek om te overwinteren vinden. 

Antropologie

Naast het verzorgen van de bijen, verdiept Jonathan de imker zich in de antropologie van het bijenhouden en wil graag het onderwerp op de agenda van de sociale wetenschap introduceren. Hij kan dan ook van alles vertellen over de geschiedenis van het bijenhouden en de menselijke kant van het bijenverhaal. Jonathan heeft extra imkerpakken en organiseert sporadisch bijenexcursies, ook op de UvA. Wilt u meer weten over de UvA bijen en misschien zelf een keer mee het dak op om de bijen van dichtbij te zien? Stuur dan een berichtje naar: jonathanwerkt@gmail.com

 

Gepubliceerd door  Faculteit der Rechtsgeleerdheid